Ísland og ESB — hvað segja gögnin?

Name: Verðbólga — Ísland og Evrópa
Creator: Eurostat + Hagstofan

Þann 29. ágúst er kosið um hvort hefja eigi aðildarviðræður á ný — ekki um aðild. Hér eru gögnin á bak við þá ákvörðun: engin afstaða, bara tölur og heimildir.

29. ágúst 2026

Skildu málið á 3 mínútum Kafaðu í gögnin

Loforð síðunnar

Allar tölur rekjanlegar til frumheimilda
Forsendur og útreikningar birtir
Óvissa sýnd, ekki falin
Villur leiðréttar opinberlega
Engin afstaða tekin til þess hvernig þú átt að kjósa

Skoða aðferðafræði Sækja undirliggjandi gögn Tilkynna villu Sjá breytingasögu

Um atkvæðagreiðsluna

Laugardaginn 29. ágúst 2026 er kosið um spurninguna: „Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?“ Atkvæðagreiðslan er ráðgefandi og snýst aðeins um að hefja viðræður — hugsanlegur aðildarsamningur færi í aðra atkvæðagreiðslu síðar. Þessi síða tekur ekki afstöðu; hún sýnir opinber gögn frá Hagstofunni og Eurostat svo þú getir myndað þína eigin.

Hvað vilt þú vita?

Hvað er verið að kjósa um?

Skýrt yfirlit yfir spurninguna í atkvæðagreiðslunni og hvað „já“ og „nei“ þýðir í reynd.

Hvað gæti aðild kostað?

Framlög til ESB, styrkir til baka og staðan í dag undir EES.

Myndi Ísland taka upp evru?

Hvað evruþátttaka felur í sér: skilyrðin, tímalínan og hvað hún breytir ekki.

Hvað gæti gerst með vexti og verðbólgu?

Stýrivextir, verðbólga og húsnæðisvextir í samanburði við evrusvæðið.

Hvað með skuldir hins opinbera?

Skuldaþróunin frá 2000 og staðan gagnvart 60%-viðmiði Maastricht.

Hvað gæti breyst fyrir sjávarútveg?

Kvótaákvarðanir, erlent eignarhald og deilistofnar undir sjávarútvegsstefnu ESB.

Hvað gæti breyst fyrir landbúnað?

Matarverð, tollar, búvörusamningar og CAP-styrkir — hvað gæti breyst og hvernig.

Hversu mikil áhrif fengi Ísland?

Atkvæðavægi í ráðinu, þingsæti, framkvæmdastjóri og neitunarvald.

Hvað vitum við ekki enn?

Helstu óvissurnar, opnu spurningarnar og það sem ræðst ekki fyrr en í viðræðum.

Hugtökin á þessari síðu: HICP, VLF

HICP(samræmd vísitala neysluverðs): Verðbólgumæling sem er reiknuð eins í öllum Evrópulöndum, svo verðbólga þeirra sé samanburðarhæf. Hún er ekki sú sama og íslenska vísitala neysluverðs.
VLF(verg landsframleiðsla): Samanlagt verðmæti alls sem hagkerfið framleiðir á einu ári. „% af VLF“ setur tölu í hlutfall við stærð hagkerfisins, svo lönd af ólíkri stærð verði sambærileg.

Greiningar

Hér byrja tölurnar. Hvert graf sýnir heimild sína og hvenær hún var sótt, og undir hverju grafi er taflan með tölunum sjálfum.

Verðbólga — Ísland og Evrópa

Verðbólga hefur sveiflast meira á Íslandi en í samanburðarlöndunum og er nú hærri en í þeim öllum — 5,1% á móti 2,9% að meðaltali í ESB (júní 2026).

Samræmd vísitala neysluverðs (HICP), % breyting milli ára. Öll Evrópulönd eru í gögnunum — notaðu „Bæta við landi“ til að gera þinn eigin samanburð. Dragðu músina yfir myndina til að þysja inn á tímabil — „Allt tímabilið“ færir til baka.

Sjá tölurnar á bak við myndina

Verðbólga — Ísland og Evrópa (%)
Tímabil	Ísland	ESB (meðaltal)	Danmörk	Noregur	Svíþjóð	Finnland
2024-08	4.3	2.4	1.3	2.2	1.3	1.1
2024-09	3.4	2.1	1.2	2.7	1.2	0.9
2024-10	3.8	2.3	1.6	2.2	1.6	1.5
2024-11	3.5	2.5	1.6	1.9	2	1.7
2024-12	3.6	2.7	1.8	1.7	1.6	1.6
2025-01	3.7	2.8	1.4	1.9	2	1.7
2025-02	3.4	2.7	2	3.2	2.8	1.5
2025-03	3.4	2.5	1.4	2.3	2.1	1.8
2025-04	3.9	2.4	1.5	2.1	2.1	1.9
2025-05	3.5	2.2	1.5	2.8	2.3	2
2025-06	3.9	2.3	1.8	2.7	2.9	1.9
2025-07	3.7	2.4	2.2	3.1	3.1	1.9
2025-08	3.7	2.4	1.9	3.5	3.4	2.3
2025-09	4.2	2.6	2.2	3.6	3.2	2.2
2025-10	3.9	2.5	2.1	2.9	3.1	1.4
2025-11	3.4	2.4	2	2.7	2.2	1.5
2025-12	4	2.3	1.9	3	2.1	1.7
2026-01	4.4	2	0.6	3.5	2	1
2026-02	4.7	2.1	0.5	2.6	1.7	1.8
2026-03	5	2.8	1	3.6	1.5	2.5
2026-04	4.9	3.2	1.2	3.4	0.5	2.4
2026-05	4.8	3.3	1.8	3.1	1.1	2.8
2026-06	5.1	2.9	1.8	2.6	1	2.7
2026-07	—	—	—	—	—	2.6

Taflan sýnir síðustu 24 tímabil og löndin sem eru sjálfgefið sýnileg. Öll gögnin, allt tímabilið og öll löndin eru í myndinni fyrir ofan.

Eurostat + Hagstofan · prc_hicp_minr + VIS02000 · sótt 2026-08-10

Verðlag — hvar er dýrast að lifa?

Verðlag á Íslandi er um 53% yfir ESB-meðaltali og næsthæst í Evrópu — aðeins Sviss er dýrara (2024).

Almennt verðlag, ESB-meðaltal = 100. Nýjasta ár.

Sjá tölurnar á bak við myndina

Verðlag — hvar er dýrast að lifa? (index, EU27=100)
Land	Gildi (2024)
Sviss	160
Ísland	152.9
Lúxemborg	132
Danmörk	130.8
Bretland	125.7
Noregur	124.4
Finnland	120.1
Írland	118.4
Svíþjóð	117.6
Holland	117.2
Austurríki	114.8
Belgía	112.3
Þýskaland	111.7
Frakkland	108.9
ESB (meðaltal)	100
Ítalía	95.7
Eistland	91.4
Kýpur	91.3
Malta	91
Spánn	89.7
Slóvenía	87.3
Portúgal	82.5
Grikkland	81.3
Tékkland	80.8
Slóvakía	80.2
Litháen	78.1
Lettland	77.1
Pólland	71.9
Króatía	71.3
Ungverjaland	70.9
Albanía	61.7
Búlgaría	61.4
Serbía	61.4
Rúmenía	59.7
Bosnía og Hersegóvína	59
Svartfjallaland	56.1
Tyrkland	50.9
Norður-Makedónía	50.7

Eurostat · prc_ppp_ind · sótt 2026-08-10

Landsframleiðsla á mann (kaupmáttarleiðrétt)

Landsframleiðsla á mann er 28% yfir ESB-meðaltali og í sjötta sæti í Evrópu — hærri en í Danmörku, lægri en í Noregi (2025).

ESB-meðaltal = 100. Nýjasta ár.

Sjá tölurnar á bak við myndina

Landsframleiðsla á mann (kaupmáttarleiðrétt) (index, EU27=100)
Land	Gildi (2025)
Lúxemborg	239
Írland	238
Noregur	159
Sviss	157
Holland	133
Ísland	128
Danmörk	127
Austurríki	118
Þýskaland	115
Belgía	114
Svíþjóð	111
Malta	110
Finnland	101
ESB (meðaltal)	100
Bretland	99
Frakkland	98
Kýpur	98
Ítalía	96
Tékkland	92
Spánn	92
Slóvenía	90
Litháen	87
Pólland	81
Portúgal	81
Eistland	79
Rúmenía	78
Króatía	78
Ungverjaland	76
Slóvakía	75
Lettland	71
Grikkland	68
Búlgaría	68
Tyrkland	67
Svartfjallaland	54
Serbía	52
Norður-Makedónía	43
Albanía	43
Bosnía og Hersegóvína	36

Eurostat · tec00114 · sótt 2026-08-10

Atvinnuleysi

Atvinnuleysi á Íslandi er undir ESB-meðaltali og lægra en á öllum Norðurlöndunum nema Noregi (júní 2026).

% af vinnuafli, árstíðaleiðrétt. Öll Evrópulönd eru í gögnunum — notaðu „Bæta við landi“ til að gera þinn eigin samanburð. Dragðu músina yfir myndina til að þysja inn á tímabil — „Allt tímabilið“ færir til baka.

Sjá tölurnar á bak við myndina

Atvinnuleysi (% of active population)
Tímabil	Ísland	ESB (meðaltal)	Danmörk	Noregur	Svíþjóð	Finnland
2024-07	3.3	6	5.9	3.9	8.6	8.6
2024-08	3.3	5.9	6.3	4	8.3	8.3
2024-09	3.4	5.9	6.7	4	8.6	8.7
2024-10	3.5	5.8	5.8	4.1	8.2	8.8
2024-11	3.6	5.9	6.8	3.8	8.3	8.9
2024-12	3.7	5.9	7.2	4.3	8.5	8.7
2025-01	3.8	6	6.5	3.8	9.8	9.1
2025-02	3.9	6	5.4	4.1	9	9.2
2025-03	3.9	6	7.1	4.4	8	9.5
2025-04	3.9	6	6.8	4.4	8.6	9.1
2025-05	4	6	5.3	4.5	9.1	8.5
2025-06	4.1	6	6.8	5.4	8.3	10.1
2025-07	4.3	6	6.5	4.5	8.9	9.9
2025-08	4.5	6	6.4	4.9	8.8	10
2025-09	4.7	6	6.3	4.8	8.7	9.8
2025-10	4.9	6	6.8	4.4	9.3	10.2
2025-11	5.2	6	6.6	4.6	9	10.5
2025-12	5.3	6	6	4.3	8.8	10.4
2026-01	5.5	6	7.1	4.6	8.1	9.9
2026-02	5.6	6.1	7.3	4.9	8.4	10.6
2026-03	5.6	6	6.6	4.9	9.3	10.5
2026-04	5.6	6	6.9	4.6	8.5	10.6
2026-05	5.5	6	6.8	4.4	8.8	10.8
2026-06	5.5	6	6.5	4.5	8.9	10.3

Taflan sýnir síðustu 24 tímabil og löndin sem eru sjálfgefið sýnileg. Öll gögnin, allt tímabilið og öll löndin eru í myndinni fyrir ofan.

Eurostat · une_rt_m · sótt 2026-08-10

Atvinnuleysi ungs fólks (undir 25 ára)

Atvinnuleysi ungs fólks er lægst á Íslandi af samanburðarlöndunum — 12,7% á móti 25,9% í Svíþjóð (júní 2026).

% af vinnuafli undir 25 ára, árstíðaleiðrétt. Ungt fólk er alls staðar með hærra atvinnuleysi en heildin — bilið milli landa er gríðarstórt (prófaðu að bæta Spáni við). Öll Evrópulönd eru í gögnunum — notaðu „Bæta við landi“ til að gera þinn eigin samanburð. Dragðu músina yfir myndina til að þysja inn á tímabil — „Allt tímabilið“ færir til baka.

Sjá tölurnar á bak við myndina

Atvinnuleysi ungs fólks (undir 25 ára) (% of active population under 25)
Tímabil	Ísland	ESB (meðaltal)	Danmörk	Noregur	Svíþjóð	Finnland
2024-07	8.7	15.3	13.6	12.2	25.7	17.8
2024-08	8.7	15.3	15.8	11	22.1	18.6
2024-09	8.9	15.3	15.7	12.4	25.9	19.6
2024-10	8.9	14.9	14.5	13	23.5	18.5
2024-11	9	15	17.6	10.5	23.4	19.2
2024-12	9	14.8	16.5	13.2	23.5	19.9
2025-01	9.1	15.1	15.4	11.6	27.2	19.7
2025-02	9.2	15.2	11.3	12.8	25.7	22.3
2025-03	9.1	15.1	15.7	13.5	20	21.2
2025-04	9	14.9	14.5	13.4	22.1	21.7
2025-05	9	14.9	10.9	13.7	25.1	15.2
2025-06	9.1	15	14.9	15.7	23.5	24
2025-07	9.5	14.9	12.1	13.9	24.7	23.6
2025-08	9.9	15.3	15.3	18	24.5	22.3
2025-09	10.3	15.4	14.5	14.3	23.7	20.2
2025-10	10.8	15.6	14.3	14.1	24.7	24
2025-11	11.4	15.5	13.9	15.7	26.2	23.4
2025-12	11.8	15.3	12.8	12.8	23.6	22
2026-01	12.2	15.4	14.5	13.8	22.3	22.4
2026-02	12.4	15.5	15.9	14.6	22.5	23.3
2026-03	12.6	15.7	15.6	14.9	26.7	20.6
2026-04	12.6	15.3	12.9	11.1	24.7	22.9
2026-05	12.6	15.4	15.4	14.4	24.5	26.4
2026-06	12.7	15.5	16.6	13	25.9	21.2

Taflan sýnir síðustu 24 tímabil og löndin sem eru sjálfgefið sýnileg. Öll gögnin, allt tímabilið og öll löndin eru í myndinni fyrir ofan.

Eurostat · une_rt_m · sótt 2026-08-10